De geest die schuil kan gaan achter Kruidentherapie

© door Gerard Feller

Terug naar de natuur! Dat is tegenwoordig in veel glossy bladen het steeds terugkerende motto. Als tegenreactie op onze steeds meer gedigitaliseerde, virtuele cultuur, moeten we meer terug naar, en één worden met onze natuurlijke omgeving. Want alles wat de natuur biedt is natuurlijk toch goed? In dit klimaat worden alternatieve gezondheidsmiddelen, waaronder kruidentherapie, steeds populairder. Naar schatting één op de drie mensen in het westen gebruikt kruiden om gezond te worden of te blijven (1). In tien jaar tijd is wereldwijd de markt met 400% gegroeid tot 20 miljard dollar. Bij de drogisten, maar zeker ook de apothekers, is kruidentherapie in opmars. Maar zijn alle kruiden zo onschuldig? We zien onder de noemer ‘natuurlijk genezen’ steeds meer een bonte verzameling van natuurgeneeskundige therapieën, esoterische leringen, en meditatieve en magische praktijken schuil gaan. Ze hebben niet een lichamelijke genezing, maar vooral een geestelijke verandering als doel. Ze gaan vaak uit van een oosterse spiritualiteit en een primitief magisch wereldbeeld. In dit artikel willen we een aantal van die achterliggende filosofieën blootleggen en waarschuwen voor de verderfelijke invloed die ze op lichaam, ziel en geest kunnen uitoefenen. Dit betekent niet dat alle vormen van gebruik van kruiden , buiten de fytotherapie in de ban gedaan moeten worden. Maar in dit artikel wil ik vooral het gevaar benadrukken dat veel geestelijke stromingen, kruiden gebruiken om tot een verandering van denken en paradigma’s, te komen die onbijbels is.

Kruidengeneeskunde en fytotherapie

Veelal worden kruidengeneeskunde en fytotherapie door elkaar gebruikt. Hoewel deze twee benamingen helaas ook op verpakkingen wisselend gebruikt worden, willen we wel scheiding maken tussen deze begrippen. Fytotherapie, wat letterlijk betekent: behandeling met planten, is een geneeswijze met geneesmiddelen, die als actieve ingrediënten uitsluitend planten, delen van planten of plantenmaterialen of combinaties daarvan bevatten, in ruwe of bewerkte staat (2). Het is zeker ook een bijbelse opvatting dat bepaalde planten een geneeskundige werking kunnen hebben.

De laatste decennia worden steeds meer plantendelen systematisch geëvalueerd op hun positieve of negatieve medische effecten en veiligheid (3). Wanneer plantendelen de toets van een dubbelblinde methode uit de evidence based geneeskunde doorstaan, en bovendien voldoen aan de gestelde veiligheidsnormen, dan worden deze, net als elk ander geneesmiddel opgenomen in de reguliere geneeskunde. In die zin zou je fytotherapie geen alternatieve geneeskunde moeten noemen, maar veelmeer de voorloper van de moderne farmacologie. Kruidengeneeskunde daarentegen komt voort uit de volksgeneeskunst, die veelmeer gebaseerd is op overlevering en intuïtie, en meer te zien is als een bonte verzameling van geneeskunst gebaseerd op: oosterse geneeskunst, antroposofie, Ayur Veda, islamitische geneeskunde, taoïsme, winti, Tibetaanse geneeskunde, maar ook op sjamanisme, indianengeneeskunde, wicca en andere vormen van hekserij. De kruidengeneeskunde is al duizenden jaren de voornaamste behandelmethode voor de zieke mens geweest.

Nadelen van kruidengeneeskunst en fytotherapie

Naast de bovengenoemde verschillen tussen kruidentherapie en fytotherapie, kun je zeggen dat ze ook samen enkele belangrijke nadelen hebben.

1) De kwaliteit van de gebruikte grondstoffen kan variëren, waardoor het moeilijk wordt de juiste dosis vast te stellen.
2) Als het plantaardige materiaal niet het hele jaar beschikbaar is, moet het op een of andere manier worden geconserveerd, bijvoorbeeld door het te drogen, waardoor de geneeskrachtige werking kan veranderen.
3) Er kan, net zoals bij reguliere middelen, overgevoeligheid ontstaan. Niet alles wat uit de natuur komt is per definitie gezond. Kruidengeneeskunde is met andere woorden geen synoniem voor ‘onschuldig’ of ‘onschadelijk’ en het adagium: “Baat het niet, dan schaadt het niet” is zeker niet van toepassing (4).
4) Daar tegenover staat dat het zoeken van een goed alternatief voor medicijnen met soms veel bijwerkingen niet verkeerd is. Jaarlijks sterven er velen aan bijwerkingen tgv medicijnen.

Dat een kruid werkzaam is impliceert ook dat het bijwerkingen kan hebben of schadelijk kan zijn bij verkeerd of overmatig gebruik. Paracelsus (1493-1541) zei al: “Alles is gif en niets is zonder gif, alleen de dosering bepaalt dat iets geen gif is”. Enkele voorbeelden zoals die in de Wikipedia staan:

- St. Janskruid verhoogt de gevoeligheid van de huid voor de zon. Het zou niet mogen worden ingenomen samen met bier, koffie, wijn, chocolade, salami of gerookte of gepekelde voedingswaren, omdat die chemicaliën bevatten, die slecht reageren met het kruid, en misselijkheid kunnen veroorzaken. Het is niet werkzaam voor een ernstige depressie en mag niet genomen worden in plaats van de voorgeschreven antidepressiva. St. Janskruid geeft veel interacties. De medicijnen met de belangrijkste wisselwerkingen zijn afweeronderdrukkende middelen, middelen die worden gebruikt bij een HIV-infectie, digoxine, bepaalde slaapmiddelen, een middel tegen hartritmestoornissen, de anticonceptiepil, antistollingsmiddelen en theofylline (5).

- In 1990 werd in België een proces gestart tegen artsen, apothekers en importeurs van Chinese kruiden, toen een honderdtal vrouwen te horen kreeg dat hun nieren totaal vernietigd waren door "ongeneeslijke interstitiële fibrosis". Alternatieve artsen hadden hen een geneeskrachtige cocktail met Chinese kruiden voorgeschreven om te vermageren. Het kruidenmengsel bevatte onder meer een plantensoort uit het geslacht aristolochia die aristolochiazuur bevat, dat op zichzelf zeer giftig voor de nieren (nefrotoxisch) en kankerverwekkend is.

- Recentelijk zijn in verschillende landen officiële waarschuwingen voor ayurvedische producten van kracht omdat ze hoge waarden van giftige zware metalen zoals lood, kwik en/of arsenicum bevatten (6).

Diagnostiek

Kruidentherapie is een middel dat gebruikt kan worden na een diagnose van de klacht. In het algemeen kun je zeggen dat de diagnostiek van ziekten het beste kan gebeuren door gekwalificeerde mensen in de reguliere geneeskunde. Als kruidengeneesmiddelen voorgeschreven worden door een natuurgeneeskundige, dan moet dit mijns inziens altijd in overleg en met toestemming van een verantwoordelijk (huis)arts gebeuren. Ook al zijn sommige kruiden ‘onschuldig’, dan nog kunnen bij de diagnostiek dingen over het hoofd gezien worden, die soms zelfs van levensbelang blijken te zijn. Veel fytotherapeuten en kruidengeneeskundigen zien de geïsoleerde werkzame stof in de reguliere geneeskunde vaak als een drug (9). De superioriteit van de kruiden wordt, zegt men, meer in synergetisch opzicht uitgedrukt, namelijk zodanig dat het ene kruid met het andere meer opbrengt dan de som van de individuele waarden (1+1=3) (10). Vaak beweert men dat drugs (medicijnen in de reguliere geneeskunde) een alleenstaande actieve substantie bevatten die uit een plant genomen zijn en kunstmatig gemaakt worden. Kruiden echter, zegt men, bevatten een breed spectrum van katalysatoren die harmonieus zouden samenwerken. De synthetische drugs zouden in die zin vreemd zijn aan het lichaam, dit in tegenstelling tot kruiden die ‘natuurlijk’ en ‘veilig’ zouden zijn. Men heeft een visie over het zelfgenezende vermogen, dat zou worden geactiveerd door de ‘natuurlijke’ plantendelen (11). Op dit punt zijn we aangeland waar wetenschap en kritisch denken verdampen en we vervolgens terecht komen in een esoterisch wolkendek (12). De fytotherapie en kruidentherapie beschikken niet over een eigen vorm van diagnostiek. Afhankelijk van het kader waarin de fytotherapie wordt toegepast (natuurgeneeskunde of reguliere geneeskunde) gebruikt men de diagnostische methoden die daar beschikbaar zijn. Een aantal kruidengeneeskundigen in ons land past de fytotherapie toe in combinatie met paranormale geneeskunst. Ook wordt soms gebruik gemaakt van het ‘uitpendelen’ van kruiden (7).

Toepassingen: fytotherapie en kruidengeneeskunde

De westerse natuurgeneeskunde baseert zich op de leer van humores van Hippokrates van Kos waarbij ook gekeken wordt naar gezonde eet- en drinkgewoonten, het belang van frisse lucht en een natuurlijk verloop van processen in het lichaam. Fytotherapie wordt gebruikt om de balans tussen de lichaamssappen (bloed, gele gal, zwarte gal en slijm) te herstellen. Vroeger werd dit geassocieerd met de leer van de vier temperamenten (sanguinische, flegmatische, cholerische en melancholische temperament). Dit is in de psychologie echter een achterhaalde leer. De moderne versie van de humoraalpathologie is de homotoxineleer. Ziekte wordt gezien als een verstoring van de verstoorde homeostasis in het lichaam. De lichaamsvochten (extracellulair volume) zijn vergiftigd met toxische producten (afvalstoffen en voedingsstoffen). Deze ‘dyscrasie’ kan worden opgeheven door het afweermechanisme van het lichaam in werking te stellen, waardoor toxische producten via de uitscheidingsorganen worden verwijderd. De kruiden zouden het vermogen hebben tot deze afvoer van toxinen aan te zetten en zo het lichaam te ontdoen van evenwichtverstorende factoren (7).

Onbijbelse geestelijke verklaringsmodellen

Het belangrijkste bezwaar tegen de kruidengeneeskunst is dat men kruiden, bewust of onbewust, gaat gebruiken met een magisch of spiritueel doel. Deze spirituele en magische invloeden worden vaak aangewend via allerlei rituelen, meditatie, magische handelingen of spreuken bij het zaaien, oogsten, bereiden of consumeren van de kruiden. Genezing heeft minder tot doel een lichamelijke, biologische genezing, maar veelmeer een geestelijke, spirituele en magische genezing. Vaak is dit denken gebaseerd op een oosterse spiritualiteit en een primitief magisch wereld- en mensbeeld, die volgens drs. Matzken ( 8) vaak vier zaken met elkaar gemeen hebben:

1. Mens en kosmos worden door een universele levensenergie doorstroomd.

2. De macrokosmos komt overeen met de microkosmos: het lot van de mensen spiegelt zich af in de macrokosmos van de sterren, maar de gezondheid spiegelt zich af in de microkosmos.

3. Ziekte ontstaat door een verstoring van het evenwicht van energie, of door storende zones of stoffen die de vrije stroom van energie belemmeren.

4. Genezing is het herstel van de harmonie met de kosmos (en daarmee met ‘god’, zoals new age die voorstelt). Dit gebeurt door het reguleren van de stroom van levensenergie van de patiënt in de microkosmos.

Gedachten over energiebalans in de kruidenleer

Hoewel kruidentherapeuten zich niet willen laten voorstaan als ‘ontdekkers’ van mechanische en chemische processen, veronachtzamen ze dit gebied ook weer niet. De meerderheid van de kruidendeskundigen beschrijft de ‘energie’ in hun kruiden als het therapeutisch werkzame effect. Er is door Mary L. Chavez, klinisch onderzoeker aan de universiteit van Chicago van de afdeling Farmacy Dower Grove 3, veel dubbelblind klinisch onderzoek gedaan om die sprookjes van energiewerking te ontmaskeren. Kruidendeskundigen zwakken deze onderzoekresultaten af en willen het exacte toetsmechanisme van werkzaamheid vermijden door te schamperen dat het niet mogelijk is dit te onderzoeken omdat het meer een ‘holistische’ benadering vraagt en van individu tot individu verschilt (13). Het voornaamste kenmerk wat aan de kruiden toegeschreven wordt is ‘haar energie’ en haar interacties met de mens. Om het effect van kruiden toe te schrijven aan energie is veel fantasie nodig en weinig wetenschappelijk bewijs beschikbaar. In het algemeen werken medicijnen op biochemische wijze. Energie duidt in zijn algemeenheid op een kracht. Deze kracht kan op geen enkele manier worden aangetoond, behalve dan in de fantasie en het geloof van kruidentherapeuten. Het woord energie is zeer misleidend hier, omdat het pré-existent werkt, dat wil zeggen dat het concept van energie in planten berust op een vals begrip. Daardoor kunnen de fysische bezwaren gladgestreken worden door het geloof in energieën in ons lichaam. Het is een staaltje dialectiek, dat door een begrip in een geheel ander kader te zetten, dit begrip een andere betekenis geeft. Zo worden er veel perifere geloofssystemen in ons denken over kruiden geplant (12). Zo beweert Terry Willard Ph. D., fytotherapeut en auteur:

“Elke plant heeft zijn eigen natuur, of beter gezegd: een eigen karakter en persoonlijkheid. Het zou dan dom zijn om aan te nemen dat er buiten de moleculen geen patronen van energie in de plant zijn. De eerste stap in het begrijpen van de kruidenleer ligt in het aanvaarden van het feit dat we ons veelmeer moeten focussen op de essentie van de persoonlijkheid van de plant, dan op de wetenschappelijke beschrijvingen (10).

Hij gaat verder:

“Een kruid is een levende substantie en heeft zijn eigen gesternte aan energie. We denken toch ook niet over onszelf of over onze hond of kat als een verzameling van fysieke delen. We hebben emoties, mentale concepten en spirituele gevoelens” (10).

Door het op deze wijze voor te stellen, maakt hij een switch in de waarneming van kruiden, en dwingt daarmee kruiden voor te stellen als humane attributen en schrijft zo aan planten vooral psychische en geestelijke effecten toe. In ‘All about Herbs’ (14) lezen we:

Er zijn verschillende soorten van medicinale kruiden, die we vandaag de dag gebruiken: Europese, Indiaanse, Chinese, ayurvedische, en westerse kruiden.. Ondanks alle verschillen in terminologie die voor kruiden gebruikt worden, is de overeenkomst in deze systemen dat ze bij de therapie het lichaam zien als een eenheid. Elk van die systemen gebruikt de energie van die planten die nodig is om werkzaam te zijn, in samenwerking met de ‘natuurlijke energie’ in ieder individu (14).

Nu zijn we weer een stap verder door de ‘energie’ van het kruid in samenhang met ‘onze energie’ te brengen. Deze gedachte wordt verder uitgewerkt door Terry Willard Ph. D. als hij opmerkt:

“ In ons eigen verleden, in de wereldgeschiedenis is een ander doel van medische hulp al tijden bekend. Deze hulp begint met theorieën (let op het woordgebruik) van levensenergie die zich verhouden tot fysische vormen van menselijke wezens en de ziekten die ze hebben”(10). Hij voegt er aan toe:

“Deze energie is bekend onder vele namen. De levenskracht, chi, prana en ook vitale energie”. Een andere kruidendeskundige, David Hoffman, heeft het ook over dit levenskrachtprincipe als hij stelt:

“Ver buiten het fysieke niveau kunnen kruiden ook werken op het niveau van levenskracht, die het effect versterken” (15).

Zo wordt stapsgewijs het denken van de werking van planten omgeturnd tot een geloof waarin het leven van de plant ons (geestelijk) leven beïnvloedt. De mens wordt gedegradeerd tot een klomp energie. Vaak wordt genezing gebruikt om tot een transformatie van denken te komen, waarbij de mens door het gebruik van ‘natuurlijke’ middelen ook een ander geloof c.q. natuurreligie aan gaat hangen, waarna de stap tot magie en zelfvergoddelijking heel dichtbij ligt. We zullen een aantal van die filosofieën achter het gebruik van kruiden belichten en bijbels toetsen.

Kruiden in de antroposofie

De antroposofie baseert zich op de inzichten van Rudolf Steiner, waarbinnen de mens als vier met elkaar verbonden delen wordt gezien: het fysieke lichaam, het etherische lichaam, de ziel en de geestelijke kern. De antroposofische geneeskunde ziet ziekte als een onbalans tussen deze delen en tracht de balans te herstellen met fytotherapie. Men gelooft ook in de reïncarnatie. Er bestaat een grote overeenkomst tussen antroposofische en homeopathische geneesmiddelen. De overeenkomst zit vooral in de bijzondere wijze van de bereiding van de geneesmiddelen: het verdunnen, het zgn. potentiëren (37). Men gelooft dat bij het schudden bijzondere krachten vrijkomen die op de ‘levenskracht’ van de mens zouden inwerken. Planten worden niet gezien als substantie of materie, maar aangenomen wordt dat men levenskracht, geestelijke kracht, opneemt. Men assimileert de ‘vormkracht’ die in de plant is samengetrokken. Daarbij kiest men producten die volgens de biologisch-dynamische landbouwmethoden zijn gekweekt. Dit houdt in dat men rekening houdt met de stand van de hemellichamen tijdens zaaien, planten, bemesten en oogsten (7). De verschillende delen van de plant brengt men in verband met het vierdelige mensbeeld. Men maakt onderscheid tussen twee groepen stoffen:

a) voedingsstoffen, die meer in verbinding staan met kosmische krachten (water, honing, melk en vruchten). Deze voedingsstoffen horen meer bij de geestelijke gerichtheid van de mens.
b) voedingstoffen die meer in verband staan met aardse krachten (incarnerende voeding) (graan, groenten en zout).

De Bijbel wijst de filosofie en de reïncarnatiegedachte van de antroposofie af. Het is de mensen gegeven, eenmaal te sterven en daarna het oordeel (Hebr. 9: 27). De spiritualiteit van de antroposofie is een weg van zelfverlossing of van reïncarnatie, het is een zoeken naar ‘geestelijk leven’ buiten Jezus Christus om. Dat is de grote waarschuwing uit Deut. 28 t/m 30, bijvoorbeeld Deut. 29:17,18 en 30:17-18 welke waarschuwing zo kort daarna al weer in de wind werd geslagen (Deut. 32:15-18) (noot 8).

Kruiden in de Chinese geneeskunde

Ongeveer 2000 jaar geleden begonnen de Chinezen hun filosofie over het leven en de natuur vorm te geven in de geneeskunde en het behandelen van ziekten (16).

Deze medische kennis wijkt echter fundamenteel af van de huidige in het westen algemeen aanvaarde kennis. Dit is heel eenvoudig te verklaren. Om religieuze redenen was het de Chinezen verboden om stoffelijke overschotten van overledenen te ontleden. Vandaar dat veel elementaire kennis van de anatomie en fysiologie van het menselijke lichaam in China niet aanwezig was. Men was namelijk van mening dat de persoon in het hiernamaals dan zijn plaats niet meer kon innemen tussen zijn voorouders. De blaas en de galblaas worden gebombardeerd tot hoofdorganen. Het hart zou de zetel zijn van de geest van de mens, in plaats van de hersenen of de hersenstam. De hersenen spelen bijna geen enkele rol als het gaat om gezondheid. Net als andere belangrijke systemen of organen zoals het afweersysteem, de hormonen, de alvleesklier, het verlengde merg enz. (17). De oosterse geneeskunde gaat uit van het yin-yang-principe. Yin en yang zijn de antagonistische en tegelijk complementaire krachten. Yin is de middelpuntzoekende kracht (centripetaal) en yang de middelpuntvliedende kracht (centrifugaal). Deze dynamische tegenstelling vinden we volgens de Chinese geneeskunde terug in alle facetten van het bestaan. Ook ons lichaam en onze geest worden volgens het taoïsme beheerst door aanvullende krachten. Wanneer er evenwicht tussen de polariteiten bestaat, zijn we gezond. Is er verstoring van deze balans, dan is er sprake van ziekte. De verhouding tussen yin en yang wordt weerspiegeld in de levensenergie, die chi (of tsji) genoemd wordt. Chi stroomt door specifieke kanalen die meridianen genoemd worden. Men onderscheidt twaalf hoofdmeridianen, die elk zouden corresponderen met een inwendig orgaan. In zes van deze organen met bijbehorende meridianen domineert de yin-energie (longen, milt, hart, nieren en lever en ‘meester van het hart’, een onzichtbaar orgaan) en in de overige zes (dikke darm, maag, dunne darm, urineblaas, galblaas en ‘drievoudige verwarmer’, een ander onzichtbaar orgaan) de yang-energie (7). Men kent o.a. de ‘vijf elementen’-leer, namelijk metaal, water, hout, vuur en aarde, die correspondeert met de orgaansystemen. Andere componenten die hiermee corresponderen zijn windrichtingen, seizoenen, kleuren, warmte, klimaat en spirituele kwaliteiten (18). Volgens de kruidendeskundige Lesley Tierrat heeft de ‘energie’ van een plant verschillende aspecten, die samen de plant een unieke persoonlijkheid geven. Deze aspecten zijn verwarmende (yang) of koelende (yin) energie. Beide, plant en het lichaam, reflecteren deze verwarmende of koelende eigenschappen. Als het lichaam ‘uit balans’ is zal het te ‘heet’ of te ‘koud’ zijn. En een plant of kruid met die specifieke eigenschappen zou dat evenwicht kunnen herstellen.

In de traditionele Chinese geneeskunst kent men de macrobiotiek waarin deze gedachten ook naar voren komen. Ook nu nog beweren bijvoorbeeld de klassieke acupuncturisten dat er vrouwelijke en mannelijke geesteskrachten yin en yang in alle voedsel zit. Bij yin-ziekten moet men door het eten van yang-voedsel tot een gezonde (geestes-) balans komen. Zonder macrobiotische voorschriften zal een acupunctuurbehandeling niet helpen, menen de acupuncturisten in China (17).

Bijbelse kritiek op het Chinese denken

Het is duidelijk hoe de Chinese traditionele geneeskunst verweven is met filosofische inzichten en dat de kruidenleer vanuit de natuurfilosofie is ontstaan. De leer van I Ching (de veranderingen) die het taoïsme en feng shui sterk beïnvloed heeft, stelt dat wat vandaag goed is, morgen slecht kan zijn, wat impliceert dat er geen absolute waarheid is. Waarheid is volgens dit denken een relatief begrip. Bijbels gezien: Als er geen waarheid is, dan volgt eruit dat er geen wet is en dat betekent weer dat er geen zonde is. Maar de Bijbel zegt dat de wet de Waarheid is (Ps. 119:142) en dat door de wet de zonde gekend wordt (Rom. 3:20). I Ching en het gedachtegoed in het taoïsme zegt in wezen: als er geen waarheid is, is er geen God en is er geen Verlosser. In Jes. 43:11 staat: “Ik ben de enige God en buiten Mij is er geen redder”. Het concept van yin en yang stelt yin voor als duisternis en yang als licht, alles beweegt van yin naar yang en weer terug van yang naar yin, zo wordt duisternis licht en licht duisternis. Een logische conclusie zou zijn dat God, als ‘ultieme energiebron’ afwisselend licht en duister zou zijn. 1 Joh.1: 5 weerlegt die filosofie: ‘God is licht, en in Hem is in het geheel geen duisternis’. In Hebr. 13:8 staat: ‘Jezus Christus is dezelfde, gisteren, vandaag en voor altijd’. Het Chinese tao of weg, kan niet in woorden beschreven worden of bekend zijn, en dit is in grote tegenspraak met de uitspraak van de Here Jezus: ‘Ik ben de weg en de waarheid en het leven, niemand komt tot de Vader dan door Mij’ (Joh. 14:6). En op een andere plaats: ‘En dit is het eeuwige leven, dat ze de enige God mogen kennen en Jezus Christus die Hij gezonden heeft’ (Joh. 17:3). De Here Jezus is eeuwig leven en Hij deelt dit leven met de gelovige. In diepste wezen zijn I Ching en taoïsme religies waarbij de aarde het middelpunt is; ze stellen de eenheid in alles en van alles centraal. Yin en yang is de essentie in de natuur, de mensen en de planten waarin de ‘levenskracht’ te vinden is. Wij als mensen zouden door deze levenskracht verbonden zijn met de rest van de natuur en kosmos. We moeten gaan geloven in animisme en ons geestelijk o.a. afhankelijk stellen van geesteskrachten die in planten zouden zijn. Verder moeten we door de yin-yang-gedachten alle scheiding die Jezus tussen licht en duisternis gemaakt heeft, weer opheffen. Spiritueel gesproken is het enige kruid wat wordt aangeboden door dit alles: hemloch (dollekervel, een vergiftigde schermbloemige plant).

De Ayur Veda, de traditionele Indiase geneeskunst

Ayur Veda is de oudste geneeswijze in de wereld. Het woord betekent in het Sanskriet: wetenschap van het leven. Ayur Veda heeft een grote invloed gehad op bijna alle geneeswijzen, inclusief de oude Griekse, Chinese en Westerse geneeskunst. Het wordt in India al duizenden jaren gepraktiseerd. In de 16e eeuw schreef Paracelsus, die de vader van de westerse geneeskunst genoemd wordt, een geneeswijze die voornamelijk uit de Ayur Veda genomen is (19). De praktijk van de Ayur Veda is te zien als een holistische geneeswijze. Dr. Nitin Patel, een gezondheidsleraar met een medische graad in alternatieve geneeskunde, zegt: “Volgens de Ayur Veda wordt een levend lichaam op dezelfde manier bestuurd door dezelfde vijf krachten die de natuur besturen namelijk: lucht, water, aarde, vuur en ether. Als er leven in ons lichaam komt, werken er drie vitale katalysatoren, tridosha genaamd, die onze gezondheid onderhouden namelijk: vata (lucht en ether), pitta (vuur) en kapha (water en aarde). Elk mens heeft een unieke combinatie van deze drie dosha’s en ziekte is een disbalans tussen deze dosha’s. Ayur Veda is een denkwijze die gebaseerd is op het geloof dat het lichaam de mogelijkheid heeft zichzelf te genezen, als de mensen daarvoor klaar zijn. De Ayur Veda combineert kruidengeneeskunde met mineralen, diëten, en oefeningen zoals yoga en meditatie ( 20). In dit geheel moeten de kruiden een werking hebben binnen het holistische systeem. Ayur Veda houdt een veelomvattende filosofie in, die verder gaat dan geneeskunde. Het omvat het hele leven, dat de relatie van het individu tot de kosmos inhoudt. Als zodanig bevat het leven, en alle methoden die tot een betere harmonie moeten leiden (21). Planten vertegenwoordigen veel meer dan materialistische voeding en of medicijnen, want zij brengen ook spirituele en occulte krachten over. Planten zouden ons liefde, de voedende kracht van de zon en het universele licht brengen, zodat we het universele leven kunnen betreden. Deze ‘zonnige vriendjes’ brengen ons in contact met de filosofische bron van het hindoeïsme. De Ayur Veda is voortgekomen uit de Veda’s, de heilige hindoeïstische boeken van kennis, de goddelijk geopenbaarde verhalen van India. De vier veda’s bevatten Rig Veda, Sama Veda, Yajur Veda, en Atharva Veda. Ayur Veda is een deel van de vierde Veda, die veranderingen inhoudt van zieken door middel van mantra’s, kruiden en potenties. Als je met deze medische vooronderstellingen instemt, kom je onvermijdelijk in contact met de geest van het hindoeïsme. De historische voorstelling van God als Brahman verschilt binnen twee tradities. De ene traditie ziet Brahman als een persoonlijke god, en de andere ziet hem als een niet-persoonlijke god, een bewustzijn, dat gezien wordt als een ongedifferentieerde realiteit (21). God in de Bijbel is niet een onpersoonlijke kracht maar een persoon. In Psalm 31:14 staat: ‘Maar ik geloof in U, Heer. Ik zeg dat U mijn God bent’. Het hindoeïsme biedt een complexe kosmologie dat het universum als een groot kosmisch ei ziet.

De tijd verloopt cyclisch van krita yuga (gouden eeuw) tot kali yuga ( de tegenwoordige tijd). De mensheid wordt ook cyclisch bekeken. In het hindoeïsme is dharma de absolute wet, die alle processen in het universum, inclusief het leven van een individu, bestuurt (vergelijkbaar met tao in de Chinese filosofie). Zij is de basis van de moraal. Karma is de wet van oorzaak en gevolg, waarin iedere daad of actie resulteert in andere acties of daden. In het karma bestaat ook de nalatigheid om te denken of handelen. Als voortvloeisel van de cyclische zienswijze van het menselijke leven is er het ‘wiel des levens’. Na de dood verlaat de ziel het lichaam en reïncarneert in een ander lichaam, een ander(e) persoon, dier, plant of mineraal. Dat eindeloze proces van activiteit en reïncarnatie heet samsara. De manier waarop men reïncarneert, hangt af van de verdiensten en falen van alle daden van een mens, dat zijn karma genoemd wordt (24). Eén leven is nooit genoeg. Met deze geest en manier van denken kom je in aanraking door kruiden te gebruiken die bereid en geoogst zijn volgens de Ayur Veda. In de Bijbel is er geen sprake van samsara of reïncarnatie. Er is wel sprake van een spirituele wedergeboorte door het ontvangen van het leven van Jezus Christus. Jezus zegt dat je opnieuw geboren moet worden (Joh. 3:7). Deze geestelijke wedergeboorte is niet een sluitstuk van eindeloze reïncarnaties zoals de hindoes dit zien (moksha), maar wordt door geloof in Jezus door genade ontvangen. Het hindoeïsme beweert dat alle manifestaties die via onze zintuigen en denken binnenkomen relatief zijn, in absolute termen vertaald: onwaar (24). Als er geen waarheid en realiteit is, is er ook geen zonde.

In 1 Joh. 1:8 staat: ‘Als we zeggen dat we geen zonde hebben, dan misleiden we ons en is er in ons geen waarheid’. Het hindoeïsme kent geen zonde maar ziet het als een inbreuk op dharma, wat in het karma zichtbaar wordt. In Psalm 51:4 lezen we: ‘Tegen U, U alleen heb ik gezondigd en kwaad gedaan in Uw ogen’. Het doel van de moksha is een bevrijding van samsara, niet een bevrijding van een eeuwigdurende pijniging en foltering in de hel. Hindoeïstisch geloof in de hel, genaamd naraha, betreft een kommervol gebied van het bewustzijn en het brein, die niet als permanent gezien wordt. Bijbels gezien is de hel een eeuwigdurende verwijdering van God. God wil dat niemand in de hel gestraft wordt. Hij heeft veel geduld met ons om ons te redden. Hij bewees zijn liefde voor ons door op een genereuze manier onze plaats aan het kruis in te nemen, zodat God op een rechtvaardige wijze Zijn woede over onze zonde op Hem neer deed komen, zodat wij eeuwig leven en vergeving konden krijgen. Veracht Zijn liefde en genade niet, maar omarm ze echter! Jezus als redder en verlosser. We zouden angst voor de hel en angst voor Jezus moeten hebben die ons gewaarschuwd heeft met: ‘Vrees Hem, die nadat Hij gedood heeft, macht heeft om in de hel te werpen voorwaar Ik zeg u, vrees Hem’ (Luk. 12:5).

De paden in het hindoeïsme

Het Hindoeïsme kent niet een pad van bevrijding. De meeste hindoes volgen één van de drie religieuze paden. Allereerst karm-marga. Dit pad bevat zelfopofferende daden en puja (dit is bidden in een tempel of tot een icoon, of persoon of god door bloemen, rijstolie, melk of wierook te offeren). Het tweede pad is bhatki-marga, hetgeen een gepassioneerde, liefdevolle aanbidding tot een god naar keuze inhoudt, en wat gedaan wordt door chanten, zingen en bidden. Het derde pad is de jnana-marga, het pad der kennis, meditatie en yoga. Hindoeïsme is een godsdienst van werken, waar geen plaats is voor genade. Karma kan door een individu vorm gegeven worden, maar kan niet van buiten veranderd worden (24). De Bijbel leert dat verzoening met God, de vergeving van de zonden, en eeuwig leven in de hemel, een vrije gift is. Deze zegening is door genade van God, door het geloof, en dat niet uit uzelf, het is een gave van God, door het geloof van Jezus Christus alleen, niet uit werken, opdat niemand roeme (Ef. 2:8-9).

Volgens de bhakti-yoga reageert god op onze liefde. Liefde, activiteiten en kennis zijn de paden waarop je god moet vinden. Dat klinkt goed, maar het gaat uiteindelijk niet om onze eigen liefde. 1 Joh. 4: 10: ‘Hierin is de liefde, niet dat wij God liefgehad hebben, maar dat Hij ons heeft liefgehad en Zijn Zoon gezonden heeft als verzoening voor de zonden’. De Here Jezus voorziet in een definitie als het gaat om liefde: “Als je van Mij houdt, hou je Mijn geboden” (Joh. 14:15). Alle elementen van het hindoe- offersysteem, zijn in diepste wezen een offer aan zichzelf (25). God accepteert niet òns offer maar alleen dat van Jezus. ‘Want er is één God en één middelaar tussen God en mensen, namelijk Jezus Christus’ (1 Tim. 2:5; zie ook Ef. 5:2). Het hindoeïsme leert dat er vele goden (avatars) zijn en dat zij de manifestaties zijn die Brahman vertegenwoordigen, en dat we een god mogen uitkiezen om te aanbidden, die noodzakelijk is tot een persoonlijke bevrijding en die ons de weg wijst naar het moksha of nirvana. Zij worden gezien als de incarnatie van een god. Een goeroe heeft zich volkomen geïdentificeerd met die god en leeft in die realiteit (25). Volgens het hindoeïsme is het grootste probleem, dat de mensen niet verlicht zijn (26). Er bestaat geen zonde maar onwetendheid. Mensen moeten komen tot een ‘hoger bewustzijn’ waarbij de ziel van de mens (atman) tot het bewustzijn van je innerlijke zelf komt, en dat je je realiseert dat je Brahman bent, de ultieme realiteit van ieder mens, en dat alles wat leeft hetzelfde is. Kort gezegd: We moeten tot de conclusie komen, dat ieder van ons god is. Als we weten dat we ‘god’ zijn, hebben we geen redding meer nodig. Ayur Veda verenigt de visie van ‘energie’ en zijn ‘balans’ in het universum en in ons, het concentreert zich op de aarde. De cyclische patronen in de natuur worden op de mens toegepast. Zo moet de mens vele doden sterven en reïncarnaties doorlopen. Het verlies aan onderscheid tussen natuur en mensheid is een stap verder in de verlorenheid door zelfvergoddelijking. Hindoeïsme is een satanische misleiding, die mensen weg houdt van de waarheid, dat onze God en Verlosser de enige is, die wil dat alle mensen behouden worden en tot erkentenis van de waarheid komen (1 Tim. 2:4). De kruiden die bij de ayurvedische geneeskunst worden aangeboden zijn gecultiveerd in duisternis en geoogst met bedrog. Zie voor een verdere uitwerking van de Ayur Veda in de moderne holistische geneeskunst de artikelen op de Promise-site over dr. Deepak Chopra (27).

Indiaanse kruidengenezing en sjamanisme

Er is in het westen steeds meer interesse in de spiritualiteit van indianen (o.a. Inca’s, Noord-Amerikaanse indianen en sjamanen). Natuurkrachten zijn in het leven van indianen bijzonder belangrijk. Kruiden zijn bijna synoniem met genezing. De oorspronkelijke Indianen geloven dat door de geest die er in de kruiden was, ziekten konden worden genezen (10). Als je je verder oriënteert op de geest van deze ‘natuurvolken’ kom je steeds verder van de bijbelse waarheden af te staan. Ze zien god als ‘De Grote Geest’ die het universum gemaakt heeft. Er ontwikkelden zich nog meer goden: moeder aarde, en vader hemel of zon en maan, die zich bezig hielden met het scheppen van dingen, terwijl de grote god zich terugtrok in de hemel (28). In Ef. 3:9 staat dat God alle dingen geschapen heeft en in Kol. 1:16 is te lezen: ‘Want in Hem (Jezus Christus) zijn alle dingen geschapen, die in de hemelen en op aarde zijn, de zichtbare, en de onzichtbare, hetzij tronen, hetzij heerschappijen, hetzij overheden, hetzij machten, alle dingen zijn door Hem en tot Hem geschapen’. De Indianen geloven dat zon, maan en aarde hun kracht kregen van de grote geest, die alles controleerde. In Luk. 8:25 heeft de Here Jezus controle over de natuurmachten en zijn die Hem gehoorzaam.

Verder zijn er wereldwijd veel sjamanisten die gezondheid zien door de staat waarin het ‘droomlichaam’ verkeert. Om de diagnose te kunnen stellen en te beoordelen moet de sjamaan in trance komen door o.a. allerlei hallucinerende drugs te gebruiken waardoor men een kijkje in de geestelijke wereld krijgt. Het voert in dit artikel te ver om dit verder uit te werken (zie 31).

Sjamaan boom

Gaia de godin van de aarde en de wicca’s

Als je alle tot dusver besproken religies vergelijkt, valt op dat ze op de natuur gericht zijn. Natuurreligies zijn tegenwoordig op allerlei wijze doorgedrongen in het gebruik van kruiden. In ’Planetary Herbalism’ wordt dit uiteengezet. De kruidenleer is een religie van de natuur, die een balans tussen hoofd en hart vertegenwoordigt. Men gaat meer op ‘artistieke intuïtie’ af dan op wetenschappelijke duiding (29). Natuurreligies schrijven goddelijke krachten toe aan de aarde en een ver doorgevoerde verbinding met de bewoners van de aarde. In de elementen van de kruidenleer is een beschrijving van die eenheid te vinden: “Des te meer we ons richten op de natuur en onze relatie daarmee, des te meer komen we tot het besef dat we één zijn” (30). Dit wordt voorgesteld als het Gaia-concept: de Griekse godin van de aarde is een levend wezen met vergelijkende zintuigen, intelligentie, herinnering en vermogen tot handelen, ze is de geest van de aarde, ze is ecologie. Kruidenleer is verankerd in de Gaia-filosofie van elementen en kruiden. De relatie tussen genezende planten en mensen is te zien als een Gaia-actie in de context van een ecologische omhelzing, aldus David Hoffman (30). Het gaat verder dan een behandeling of verlichting van ziekte, het is een transcendent onuitsprekelijke transformatie. De manier van denken maakt weer geen verschil tussen God, de natuur en de mens. De ààrde is niet God, maar Ps. 24: 1 zegt: ‘Des Hèren is de aarde en haar volheid, de wereld en die daarop wonen’. De rampspoed die over de mensheid is gekomen, wordt niet veroorzaakt door scheiding met de natuur, maar scheiding van God als gevolg van een zondige rebellie. Jes. 59: 2 zegt over rampspoed: ‘Maar uw ongerechtigheden zijn het die scheiding brengen tussen u en God en uw zonden doen Zijn aangezicht voor u verborgen zijn, zodat Hij niet hoort’. Onze redding en verlossing liggen niet in de kruiden, maar in het bloed van Jezus. We hebben vergeving van onze zonden, en verzoening met God nodig.

Volgens een handboek van de wicca, is wicca een religie die zich vooral bezig houdt met eerbied voor de natuur, zoals die bestaat tussen de godin en god. De godin is de natuur, de universele moeder. De god is de gemalin van de godin (32). In ’Roots of healing’ staat:

“We weten dat de primaire levenskracht van de aarde in de planten zit. We vertrouwen op de mogelijkheden van de genezing door de aarde, en daarom doen we een beroep op planten voor voeding, genezing en spirituele hulp. Onze eerbied voor de mysteries van geboorte, leven en dood en vernieuwing leidt ons ertoe in harmonie te leven met de natuur, terwijl we haar ritmes nauwgezet volgen. We zijn verbonden met de wisseling van seizoenen, het weer, en de cycli van de maan. We zijn in de gemeenschap bekend als kruidenvrouwen, vroedvrouwen, heksen, zusters en wijze vrouwen. We gaan door met de praktijk van onze geneeskunst, ondanks de vervolging van religieuze organisaties, regeringen en medisch establishment. Ik ben gaan inzien dat de aanwezigheid van een ongeconditioneerde liefde, die uitgaat van de aarde zelf zich uit in haar kruiden. Deze aanwezigheid die ik ontdekte, is een goddelijke wijsheid, de grote godin. Denk eens na over de gedachte dat planten geschenken zijn die onderwijzen en genezen. Door hen moeten we weer in contact komen met de fluisteringen van de aarde zelf. Luister naar hun liederen. Laat de wijze vrouw in je ontwaken” (33).

In ‘Wicca Craft’ lezen we:

‘Wicca is een positieve, sjamanistische natuurreligie, waarin twee belangrijke godheden geëerd worden: de godin, het vrouwelijke aspect in haar drie hoedanigheden als maagd, moeder en oude vrouw, en haar gemaal ‘de gehoornde god’. Wicca is een eenvoudige natuurreligie, die broederlijke liefde preekt en harmonie met respect voor alle levensvormen’. Volgens Scott Cunningham is de aarde de manifestatie van goddelijke energie en openbaart haar geheimen aan de wicca’s, die naar de aarde luisteren. Buiten zijn betekent: omgeven zijn in de tempel van heiligheid (32). De Bijbel heeft het niet over een godin, maar over de Vader die in de hemel is (Matt. 6:1). Geen godin en haar gemaal, maar in Matt. 28:19 staat: ‘Ga daarom uit en leer alle volken, hen dopende in de naam van de Vader, de Zoon en de Heilige Geest’. De Here Jezus Christus, het Lam van God, is de Schepper van hemel en aarde, aanbid Hem!

Een met de natuur

Kruidenleer als middel tot zelfverlossing

Veel kruidenleer is er op gericht om andere geloofssystemen dan het christelijke te promoten. Het bijbelse wereld-, God- en- mensbeeld moeten vervangen worden door een occulte en magische manier van denken. Het fundament van de stromingen in de kruidenleer is antichristelijk, en wil onze geest rijp maken voor een nieuwe wereldvisie en geestelijke werkelijkheid. We moeten afstand nemen van de autoriteit en waarheid van de Bijbel, en worden gemanipuleerd om een pantheïstische natuurreligie aan te hangen, die ons bindt aan de planten en ‘goden’ van de aarde. Volgens David Hofman (15) is de ‘intieme omhelzing van onze wereld’ een genezende kracht die de mensheid transformeert naar een nieuwe relatie met de aarde, onszelf en elkaar. Of zoals het in ‘Medicine of the Earth’ verwoord wordt: ’Alles is verbonden’. De aarde vibreert in het ritme van de kosmos en in de kleinste dingen op aarde herkennen we het hoogste in de hemel, we zijn allemaal een deel van die kosmische werkelijkheid’ (35). Kruidenmagie is volgens Scott Cunningham ‘een samenwerking tussen plant en mensen, tussen hemel en aarde, tussen microkosmos en macrokosmos, een verzameling van energieën, die samengesmeed worden en veranderingen aanbrengen die buitenstaanders als bovennatuurlijk zien. Kruidentherapie wordt gebruikt voor magie.

Magie is een natuurlijke wetenschap met principes en wetten en werkt met onze persoonlijke energieën’ (36). Het lijkt op een herstel van de hof van Eden door onszelf, terwijl de verwijdering daarvan een duidelijk gevolg was van de zonde. De zonde die alleen verzoend kan worden door het plaatsvervangende offer van Jezus Christus. Alleen geloof in Hem biedt perspectief op een nieuwe hemel en aarde, niet een geloof in energetische kracht van kruiden die op onze ‘levenskracht’ zou inwerken. De kruidenleer brengt ons gebondenheid. Ze beloven een natuurlijke en harmonieuze weg om terug te keren naar de natuur en het paradijs. Het is de oude leugen die voor het eerst weerklonk in die hof van Eden: ’Gij zult als God zijn’ (Gen. 3:5). Deze leugenachtige geest van de satan klinkt opnieuw in de geestelijke achtergronden van de kruidenleer. In 2 Tim. 2:26 worden we opgeroepen tot nuchterheid: ’Dat men komt tot erkentenis van de waarheid en zich ontnuchterd wendt tot de wil van Hem (Jezus Christus), om los te komen uit de strik des duivels, die hen gevangen hield’. In Joh. 8: 36 staat: 'Als de Zoon u vrijgemaakt heeft, bent u werkelijk vrij’. Door genade en verzoening mogen we uitzien naar een volmaakte nieuwe hemel en aarde.

Drs. R. van der Ven stelde de volgende bijbelse toepassingen op over het omgaan met kruiden/voeding voor een christen, dit naar aanleiding van het boek De kerk van Korinthe en wij van dr. L. Batelaan. (43)

Een veel gestelde vraag is : Mag een christen gebruik maken van (eventueel) aan de afgoden gewijd voedsel of kruiden? Je kunt de bijbel op twee manieren eenzijdig gebruiken:

a) Eenzijdig bijbelgebruik door het alleen citeren van 1 Kor. 8:4: 'Wij weten, dat er geen afgod in de wereld is dit levert een eenzijdig 'ja' als antwoord op.

b) Eenzijdig bijbelgebruik door het alleen citeren van 1 Kor. 10:19: 'hun offeren is een offeren aan boze geesten dit levert een eenzijdig 'nee' op.

Door de gehele context te bestuderen ontstaat een genuanceerde bijbelse conclusie, met de volgende toepassingen:

1) Bovenaan dient te staan de eer van God: eren wij Hem door deze voeding/kruiden te gebruiken of niet? (10:31)

2) Eveneens bovenaan: kunnen wij Hem (als Schepper) danken voor de voeding/kruiden? (1 Tim. 4:4,5, 1 Kor. 8:6,10:26). 'Alles wat God geschapen heeft, is goed en niets daarvan is verwerpelijk, als het met dankzegging aanvaard wordt; want het wordt geheiligd door het woord Gods en door gebed.' Door God geschapen voedsel/ kruiden, kan/kunnen niet demonisch besmet zijn: vlees is vlees, kruiden zijn kruiden. Zie ook Marc. 7:18-20. Homeopathische middelen (gepotentieërd) en ayurveda middelen vallen niet onder 'alles wat God geschapen heeft' (het gaat hierbij expliciet om 'spirituele krachten', liefst in middelen waarin in het geheel geen materie meer aanwezig is [de materie is wegverdund en gepotentieërd]).

3)Vervolgens dient bovenaan te staan het bijbels liefdegebod; als wij tot aanstoot zijn voor een medegelovige (die problemen heeft met het gebruik van deze spijzen) dienen we van ons 'recht' geen gebruik te maken; het geloof van de medegelovige zou ernstige schade kunnen lijden (1 Kor. 8:7-13).

4) Wees ook niet tot aanstoot voor een heiden (het christelijk getuigenis staat op het spel); als deze je mededeelt dat het gaat om offerspijs dien je ervan af te zien (het christelijk getuigenis staat op het spel).

5) Een christen dient niet deel te nemen aan heidense offermaaltijden (gebruik van voeding in een afgodische setting, bijvoorbeeld de eetzaal van een hindoetempel, of een maaltijd bij iemand thuis waarbij een afgodsaltaartje dienst doet).

6) Omdat offerspijs op zich niet demonisch besmet is kunnen we vrij gebruik maken van voeding/ kruiden, zonder navraag te doen (en mits voldaan wordt aan 1-5, zaken die alles te maken hebben met het bijbels liefdegebod, Matt. 22:38, Deut. 6:4,5, 1 Joh. 2:3-6).

7) Zowel 'zwakken' als 'sterken' dienen goed bijbels onderwijs te ontvangen aangaande deze materie; ons geweten wordt gevormd door Gods Woord (iemand hoeft niet 'zwak' te blijven; maar ook een 'sterke' kan leren bijbelse grenzen in acht te nemen, 1 Kor. 10:12,22).

8) Biologisch-dynamisch (antroposofisch) voedsel is gewijd voedsel; zonder navraag te doen weet je dat! Weet je niet of voedsel mogelijk biologisch-dynamisch is, dan kan zonder navraag te doen, dit voedsel gebruikt worden (met inachtneming van 1-5).

9) Hoe gaan we concreet met kruiden om? Als christenen moeten we nooit kruiden betrekken die vanuit die verkeerde spirituele context worden aangeboden. Het maakt veel verschil uit of we een kruid betrekken van een ayurvedatherapeut of van de markt: zonder navraag te doen mogen we kruiden betrekken van een verantwoorde firma (1 Kor. 10:25-26). Als we weten dat een bepaald product van een verdacht adres komt, of via een verdachte therapeut wordt aangeboden of occult behandeld is, dan zondigen we als christen om dit product te nemen. Als we het niet weten weet, en we de Here gezocht hebben bij de keuze, mogen we ook weten dat Gods beschermende hand daarover ligt (het wordt geheiligd door het woord Gods en door gebed, 1 Tim. 4). Natuurlijk zijn o.a. chinese en ayurvedakruiden ook niet aan te raden vanwege de bijvoeging van schadelijke bestanddelen (aristolochia, zware metalen, bijnierschorshormonen). Aangaande voeding het volgende. In natuurvoedingwinkels wordt bij groenten/fruit een etiket gevoegd: biologisch of biologisch-dynamisch. Als het gaat om andere verpakte voeding, dan zijn de merken Demeter en Aquarius biologisch-dynamisch; als het gaat om kruiden staan de merken Wala, Weleda voor biologisch-dynamische producten. Het Eko-merk betreft biologische (geen biologisch-dynamische) voeding (deze kan gewoon gebruikt worden).

(einde citaat)

In de Bijbel lezen we dat God ons als rentmeesters heeft aangesteld over de schepping, waar we gebruik mogen maken van ‘het jong groen, zaadgevend gewas en vruchtbomen, die naar hun aard vruchten dragen, welke zaad bevatten’ (Gen. 1:29). Daar speelt toetsing aan wat de Heer welgevallig is, en dankzegging als middel in Zijn handen een grote rol. Daarbij kan veel wat in dit artikel genoemd is de toets niet doorstaan, omdat het betoverd is.

In het begin van dit artikel hebben we verschil gemaakt tussen fytotherapie en kruidentherapie. Daar dit verschil voor een leek in de praktijk niet altijd gemakkelijk te maken is, is het van belang kruiden te betrekken van een apotheker, die zich niet inlaat met bovengenoemde filosofieën en die verantwoording wil nemen over zijn fytotherapeutische producten. Er wordt zowel op nationaal als Europees niveau gewerkt aan een registratiebeleid voor fytotherapeutica. Apotheken hebben een verantwoordelijkheid bij het afleveren van fytotherapeutica. Met behulp van enkele stellingen kan een beleid ten aanzien van fytotherapeutica in de apotheek worden geformuleerd. Er is in de apotheek behoefte aan informatiemateriaal over deze middelen zodat cliënten beter geadviseerd en voorgelicht kunnen worden over deze niet altijd onschuldige middelen (38). Vraag uw apotheker of hij hier rekening mee houdt.

Vanaf 1 januari 2002 dient er op kruidenpreparaten (eet- en drinkwaren) een gebruiks- en doseringsadvies te staan. Op kruidenpreparaten die als eet- of drinkwaar kunnen worden aangemerkt moet naast het gebruiks- en doseringsadvies een lijst van ingrediënten en de naam of handelsnaam, en het adres of de vestigingsplaats van de fabrikant of persoon die verantwoordelijk is voor het in de handel brengen van de waar, vermeld zijn (40). Gebruik nooit gepotentieërde middelen zoals homeopathische middelen (herkenbaar met een D + getal op het etiket hoger als 1). Gebruik nooit bachbloesemtherapie of -remedies (39) en gebruik geen spirituele aromatherapie (41). Neem nooit onbekende kruidenmengsels uit het oosten. Neem geen kruiden die ingestraald, uitgependeld, ritueel gezaaid, gekweekt of geoogst zijn, geen kruiden uit een toverboek, of ingegeven door overleden artsen, geen biologisch dynamische kruiden en voedingsmiddelen, kruiden uit tropisch Afrika of Zuid Amerika zonder bovengenoemde waarborg, kruiden die verkocht worden door occulte genezers. Bij het bezoeken van een fytotherapeut dient men er rekening mee te houden, dat de meeste fytotherapeuten er dubieuze of occulte behandelingen bij doen. De fytotherapie wordt helaas als vak geleerd aan scholen voor natuurgeneeswijzen, die vaak ook dubieuze new-age praktijken en filosofieën onderwijzen.

Van de Ven stelt naar aanleiding van zijn toetsingscriteria :

Mensen moeten nooit kruiden betrekken die vanuit die verkeerde spirituele context worden aangeboden. Het maakt veel verschil uit of ik een kruid betrek van een ayurvedatherapeut of van de markt: zonder navraag te doen mag ik kruiden betrekken van een verantwoorde firma (1 Kor. 10:25-26). Als ik weet dat een bepaald product van een verdacht adres komt, of via een verdachte therapeut wordt aangeboden of occult behandeld is, dan zondig ik als christen om dit product te nemen. Als ik het niet weet, en ik de Here gezocht heb bij de keuze, mag ik ook weten dat Gods beschermende hand daarover ligt (het wordt geheiligd door het woord Gods en door gebed, 1 Tim. 4).

V.d Ven geeft in zijn boek ‘Van kwaal tot erger’ (41) enkele belangwekkende adviezen voor een gezond leven

1) Zijn we bereid onze leefwijze te veranderen? (dieet, stoppen met slechte gewoonten, zoals alcoholgebruik en roken, meer lichaamsbeweging, meer rust?)
2) Bidden we tot God dat we de signaalfunctie van bepaalde klachten verstaan? (bijvoorbeeld steeds weer opkomende hoofdpijnen of moeheid)
3) Maak dankbaar gebruik van de huidige kennis van de reguliere geneeskunde. Maar ga hiervoor toetsend te werk Bid voor allopatische en fytotherapeutische geneesmiddelen als middel in Gods hand.
4) Bij vele klachten zijn er geestelijke en/of psychische (mede)oorzaken. Zijn we bereid wrok, verbittering en agressie af te leggen als werken van het vlees?

© Gerard Feller, maart 2008

Eerder verschenen in Promise april 2008

met fragmenten uit Herbalism: medicine or mysticism door Doug Ecklund R.Ph.

http://www.logosresourcepages.org/NewAge/herbalism.htm

Noten

1) Alternative Pharmacy by Karen Snyder in Drug Topics 7-7-97

2) Ned. Vereniging voor Fytotherapie (definitie)

3) Edzard Ernst, prof. of complementary medicine aan de Exeter University

4) Wikipedia

5) Ziekenhuis.nl Alternatief voor antidepressiva?

6) http://indian-medicos.blogspot.com/2007/04/australia-issues-alert-over-metal.html ‘’Australia issues alert over metal content in traditional Indian medicines’’ - Indian Medicos, 1 April, 2007 http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pubmed/15598918?dopt=Abstract Heavy Metal Content of Ayurvedic Herbal Medicine Products JAMA. 2004; 292:2868-2873 http://persbericht.nl/inp/2005/03/02/R211.htm Waarschuwing voor ayurvedische Indiase kruidenpreparaten

7) Geneeswijzen in Nederland door Paul van Dijk, arts, Ankh Hermes, Deventer 1976, 2003

8) Handboek New Age van drs. R.H. Matzken, Buyten en Schipperheijn, Amsterdam 1990

9) Herbal Medicine www.earthlink.net/~clanbear/herbs\

10) Herbs, Their Clinical Uses by Terry Willard, Ph.D.. 1996, Wild Rose College of Natural Healing Ltd. Calgary, Alberta, Canada

(11) Encyclopedia of Natural Remedies by Louise Tenney, M.H. 1990, Woodland Publishing Inc. P.O. Box 160 Pleasant Grove, Utah

12) Herbalism: medicine or mysticism door Doug Ecklund R.Ph

13) Herbal Remedies in the Pharmacy by Wendell L. Combest, Ph.D. George Nemecz, Ph.D. in US Pharmacist 7-97

14) Herbal Article-All About Herbs www.viable-herb a l.com/herbsol

15) The Complete Illustrated Holistic Herbal by David Hoffman 1996, Element Books Ltd. P.O. Box 830 Rockport, Ma.

16) Traditional Chinese Medicine www.globalearn

17) Bijbelse en medische bezwaren tegen acupunktuur, door Gerard Feller 1990

18) Psychospiritual Aspects of Herbal Medicine by Michael Tierra L.A.C.,O.M.D. www.planetherbs.com/articles/emotions

19) Interview with Nitin Patel: Authentic Ayurveda in Natural Pharmacy 6-97

20) The Yoga of Herbs by Dr. David Frawley and Dr. Vasant Lad 1992, Lotus Press P.O. Box 325 Twin Lakes, Ws.

21) The Complete Illustrated Guide to Ayurveda by Gopi Warrier and Deepika Gunawant 1997 Barnes and Noble Inc. by arrangement of Element Books Ltd.

22) The Elements of Hinduism by Stephen Cross 1994, Element Books P.O. Box 830 Rockport, Ma.

23) The Basics of Hinduism by Herbert Ellinger 1996, SCM Press Ltd. Trinity Press Int. P.O. Box 851 Valley Forge, Pa.

24) The Basics of Hinduism by Herbert Ellinger 1996, SCM Press Ltd. Trinity Press Int. P.O. Box 851 Valley Forge, Pa.

25) ) The Elements of Hinduism by Stephen Cross 1994, Element Books P.O. Box 830 Rockport, Ma.

26) Teach Yourself Hinduism by V.P. (Hemant) Kanitkar and W. Owen Cole, 1995 NTC Publishing Group 4255 W. Touhy Ave. Lincolnwood (Chicago), Ill.

27) http://www.stichting-promise.nl/artikelen/body-mind-methodes-en-occultisme/deepak-chopra-deel-1.htm http://www.stichting-promise.nl/artikelen/body-mind-methodes-en-occultisme/deepak-chopra-deel-2.htm

28) World Mythology, 1993 Roy Willis general editor Henry Holt and Co.

29) Planetary Herbology by Michael Tierra CA N.D., 1988 Lotus Press Twinlakes Wi.

30) The Elements of Herbalism by David Hoffman, 1990 Barnes en Noble Books 1997

31) http://www.stichting-promise.nl/artikelen/virtualiteit-en-occultisme/sjamanisme.htm

32) Wicca a Guide for the Solitary Practitioner by Scott Cunningham 1988, 1997 Llewellyn Publications St Paul, Mn.

33) The Roots of Healing - A Woman’s Book of Herbs by Deb Soule 1995, 1996 A Citadel Press Book published by Carol Publishing Group

34) Wicca Craft by Gerina Dunwich 1997, A Citadel Press Book published by Carol Publishing Group

35) Medicine of the Earth by Susane Fischer Rizzi 1996 Rudra Press P.O. Box 13390 Portland, Oregon

36) Magical Herbalism by Scott Cunningham 1982, 1997 Llewellyn Publications St Paul, Mn.

37) .. http://www.iocob.nl/antroposofie/antroposofische-preparaten.html

38) Pharma Selecta http://www.rnwebdesign.nl/pharmaselecta/site/index.php?option=com_content&task=view&id=366&Itemid=57

39) http://www.stichting-promise.nl/artikelen/natuurgeneeswijzen-en-occultisme/bloesemtherapie-of-bachremedies.htm

40) Voedsel- en warenautoriteit http://www.vwa.nl/portal/page?_pageid=119,1639827&_dad=portal&_schema=PORTAL&p_file_id=10366

41) Spirituele aromatherapie http://www.stichting-promise.nl/artikelen/natuurgeneeswijzen-en-occultisme/spirituele-aromatherapie.htm

42) Van kwaal tot erger door drs. Ruud van der Ven, Buyten & Schipperheijn, Amsterdam, 1997

43) De kerk van Korinthe en wij (dr. L. Batelaan, Wever - Franeker, 1971).